پنج‌شنبه, 9 بهمن 1399
  • ساعت : ۱۲:۲۲:۴۳
  • تاريخ :
     ۱۳۹۹/۱۰/۰۹ 
  • کد خبر : ۶۸۹۲
جاودانگی عاشورا در بیان امام موسی صدر
چرا به سوگ می نشینیم؟ عنوان مسابقه اینستاگرامی است که فرهنگسرای تخصصی پرسش با همکاری فرهنگسرای مجازی سازمان فرهنگی اجتماعی ورزشی شهرداری اصفهان برگرفته از کتاب سفر شهادت امام موسی صدر برگزار کرده است.

امام موسی صدر سخنرانی های زیادی درباره واقعه عاشورا و نهضت امام حسین (ع) انجام داده است که اگر عاشورا را صرفه یک واقعه تاریخی ندانیم در این یادداشت به پرسش هایی در این رابطه پاسخ می دهیم. هدف امام حسین چه بود؟ چرا باید به سوی نبردی نابرابر می شتافت؟ عاشورا چه پیامدهایی داشت؟ عبرت های این قیام برای مردمان هم عصر خود چه بود؟ در عصر حاضر این رویداد تاریخی چه پیامی برای مردمان دارد؟ و از اساس اینکه امام حسین را چگونه باید شناخت؟ رهبری دلسوز یا سیاستمداری از نسل پیامبر؟ مبارزی دلیر یا مصلحی اجتماعی؟

امام موسی صدر، رهبر روحانی روشنفکر اصلاحگر شیعیان از دریچه ای دیگر به این سوالات پرداخته و درصدد پاسخ به آنها برآمده است. او انسان و حرکت او را بر هرچیز مقدم می دانست و دین و ایدئولوژی و شهادت و مبارزه و حتی حکومت را برای انسان و تامین نیازها و آزادی های انسان می خواست. مهمترین معیارهای اخلاقی را بر اساس حفظ نیروهای همه انسان ها داوری و ارزیابی می کرد.

«باید همه نیروهای انسان و نیروی همه انسان ها را حفظ کرد و توسعه داد

از دیدگاه وی حتی پیشرفت و توسعه ای که انسان و نیازهای او را نادیده انگارد پایدار نخواهد ماند و حقیقی نیست.

« پیشرفت و ترقی اصیل باید کامل باشد، یعنی همه انسان ها و همه خصلت های انسانی را به کمال برساند و اصلاح کند

امام موسی صدر اما مهم ترین مانع در برابر تامین نیازها و کمال انسان ها را سودجویی و خویشتن پرستی برخی انسان ها و سلطه جویی گروهی از انسان ها بر دیگر مردمان می داند. این روحانی برجسته معاصر حتی ادیان را در خدمت انسان تفسیر کرده و معتقد است منشا اختلافات میان جوامع انسانی و نیز عدم کارایی ادیان فراموشی خدمت به انسان و برگزیدن منافع خویشتن است که نتیجه اش فزونی یافتن رنج های بشر و درگیری و اختلاف هاست و صراحتا می گوید:« چون هدف را فراموش کردیم و از خدمت انسان دور شدیم به راه های گوناگون رفتیم و به پاره های مختلف بدل گشتیم و جهان یکتا را تقسیم کردیم و در پی خدمت به منافع خاص خود برآمدیم و انسان را به نابودی کشاندیم.» او حتی حکومت و وظایف آن را نیز از دریچه خدمت به انسان می نگرد. «دستیابی به غنایم و حکمرانی به حکم ادیان رنج و مصیبت مردم را مضاعف کرد و ادیان دچار اختلاف شدند. هیچ نزاعی نیست مگر برای منافع سودجویان»! از دیدگاه او هر نیرویی در جامعه به خصوص نیروی حکمرانی اگر بدون تامین نیازهای همه انسان های جامعه تقویت شود در نهایت وزر و وبال جامعه خواهد بود.

بدیهی است روشنفکری که جهان را از دریچه خدمت به انسان می نگرد دین و ایدئولوژی را نیز برای خدمت به انسان و تحکیم مسیر انسان ها می خواهد و امام و پیشوا و روحانی ادیان در نظرش وظیفه ای جز پاسداری از حفظ کرامت و استعدادها و نیروهای مردم ندارند.

بر همین اساس وقتی امام موسی صدر در مقام تحلیل واقعه عاشورا بر می آید جامعه اسلامی سال 60 هجری را متصور می شود که حاکمانش به حکم دین رنج و مصیبت مردم را مضاعف کرده اند. مذاهب دچار اختلاف گردیده و گروهی منافع خویشتن را جایگزین خدمت به انسان ها و حفظ ازادی ها و حقوق آن ها کرده اند. نیروهای انسانی ضایع، استعدادها اتلاف، کرامت انسان ها پایمال و زندگی مردم مصیبت بار شده است. در چنین جامعه ای امام حسین(ع) در نقش پیشوای مردمان و امام جامعه وظیفه ای جز حفظ حقوق انسانی و برداشتن موانع انسان ها در مسیر رشد آزادی و تامین نیازها را ندارد. امام حسین(ع) برگزیده ای از سوی خداست تا از حرکت رو به کمال مردمان پاسداری کرده و با خویشتن پرستی گروهی از افراد جامعه و موانع تقویت نیروهای انسان ها مقابله نماید. وی معتقد است این مسئولیت امام تا جایی ادامه دارد که ممکن است گاه به شهادت منجر شود. عظمت شهادت در دیدگاه امام موسی صدر در همین حفظ و پاسداری از حقوق و نیروهای همه انسان هاست.

امام موسی صدر از همین رهگذر عاشورا را معلول استثمار مردم و گرفتن دارایی ها و فرصت های آنان توسط حکومت می داند. «پس از پیروزی پیامبران، خدایان زمینی در لباس دین بار دیگر به صحنه می آیند. امام حسین می بیند که کسانی بر فراز منبر پیامبر و در مراکز جدید رهبری نشسته اند که سیاست خشونت و گرسنگی را در مورد مسلمانان اعمال می کنند

از دیدگاه وی در چنین فضایی و در چنین جامعه ای که مسیر برای توسعه نیروهای همه انسان ها بسته است حتی ایدئولوژی های دینی نیز سالم نمی ماند. وقتی نیروهای همه انسان ها در جامعه تکریم نشد تفکری در جامعه پدید می آید که معتقد است:« با وجود ایمان گناه کردن ضرری ندارد. اگر انسان ایمان قلبی داشته باشد کافی است و هر اندازه ستم کند زیانی به او نمی رسد

در دیدگاه امام موسی صدر که انسان و کرامت انسانی و رشد و کمال و توسعه نیروهای مردمان بر هر چیز مقدم است، عاشورا عامل رهایی انسان از خویشتن خویش و رهایی از وزر و وبال هایی است که جامعه به نام حکومت و مکتب و ایدئولوژی های نادرست در مقابل پیشرفت انسان و آزادی او قرار داده است. امام حسین به عنوان پیشوای دینی مردمان مسئول درست کردن مسیر مردم است حتی اگر تا شهادت پیش رود و یا لازم باشد به همراه همه خاندانش به این نبرد نابرابر بشتابد. چرا که در صورت رهایی انسان از خویشتن است که انسان ها به حقوق یکدیگر تعدی نمی کنند، منافع خویشتن را بر دیگری ترجیح نمی دهند، حکومت وسیله اعمال تمایلات شخصی نمی شود و در نهایت با تامین و تکریم نیاز همه انسان ها و توسعه نیروهایشان، فرد فرد انسان ها و حتی جامعه به مسیر رشد و توسعه ادامه می دهد.

محمد کیهانی، فعال سیاسی

                   

امتیاز :  ۰ |  مجموع :  ۰

برچسب ها

    5.7.3.0
    V5.7.3.0