پنج‌شنبه, 11 آذر 1400
  • ساعت : ۱۴:۳۲:۱
  • تاريخ :
     ۱۴۰۰/۰۸/۲۹ 
  • کد خبر : ۱۱۶۰۱
گردشگری به بهانه علم
با شنیدن واژه گردشگری به یاد تفریح و لذت می‌افتیم اما پژمان نوروزی، نویسنده و فعال حوزه علم و گردشگری در پنجمین نشست «اصفهان‌گرد» توضیح داد گردشگری چطور می‌تواند جنبه‌های گوناگونی از جمله گردشگری علمی داشته باشد.

دست‌اندرکاران اداره گردشگری سازمان فرهنگی اجتماعی ورزشی شهرداری اصفهان، دارالبطیخ(مقبره خواجه نظام‌الملک) را برای برگزاری پنجمین نشست «اصفهان‌گرد» انتخاب کرده بودند و قرار بود پژمان نوروزی، نویسنده و فعال حوزه علم و گردشگری به شرکت‌کنندگان در این برنامه بگوید چگونه در اصفهان گردشگری علمی کنند.
نشست پنجم با توضیحات علی‌اکبر کجباف اصفهان‌شناس و استاد دانشگاه درباره خدمات خواجه نظام‌الملک طوسی وزیر برجسته عصر سلجوقی آغاز شد. او خواجه نظام‌الملک را اتابک، دانشمند، سیاست‌مدار و یکی از شخصیت‌های اهل قلم ایران دانست که ایجاد مدارس نظامیه یکی از اقدامات اوست. ویژگی مهم این مدارس به‌عنوان الگوی تأسیس دانشگاه‌های امروزی، ساختار آموزشی و اداری آنها بوده که شامل داشتن حجره اختصاصی، مقرری ماهیانه و امکانات اسکان و رفاهی بوده است. 
به گفته کجباف، خواجه نظام‌الملک موفق به ایجاد ثبات اقتصادی در سایه ثبات سیاسی در کشور می‌شود و امنیت راه‌ها رونق فعالیت‌های اقتصادی را به ارمغان می‌آورد. در واقع سلجوقیان دولت‌های نیمه‌مستقل و محلی را به دولتی متمرکز به پایتختی اصفهان تبدیل کردند.
سپس نوبت به پژمان نوروزی نویسنده و فعال حوزه علم و گردشگری که او را با اجرا در برنامه‌های «مردم ایران سلام» و «آسمان شب» می‌شناسیم، رسید تا درباره گردشگری علمی بگوید. او با بیان اینکه در سفر به اصفهان هر بار شگفت‌زده می‌شود، درباره مفهوم گردشگری علمی گفت: گردشگری برخلاف تصور ما از کلمه گردش، فرآیندی تعریف‌شده، برنامه‌ریزی‌شده و علمی است. هر نوع فعالیتی که به علم مرتبط باشد و برای انجام آن مجبور به سفر باشیم مانند مهاجرت‌های تحصیلی میان شهرها و کشورها گردشگری علمی است، اما بخش زیادی از گردشگری علمی مربوط به هر نوع سفری می‌شود که دستمایه آن علم باشد؛ مانند سفر برای رصد پدیده‌های نجومی.
او کاوش‌های علمی، اکوتوریسم با ابعاد علمی، کاوش‌های فرهنگی، رویدادهای ورزشی جستجوگرایانه، توریسم علمی تمام و کمال، سفرهای آموزشی و تجربه‌محور با ابعاد علمی، سفرهای علمی فرهنگی، کاوش‌های علمی و آموزشی و فعالیت‌های داوطلبانه محیط زیستی را انواع گوناگون گردشگری علمی دانست که نقطه اوج آنها، توریسم علمی تمام و کمال است.
نوروزی علم را فعالیتی اجتماعی دانست که خارج از اجتماع معنا ندارد، بنابراین فرهنگ در آن نقش بازی می‌کند و اگر اکتشاف و ماجراجویی را از علم بگیریم روح آن را سلب کرده‌ایم. بنابراین در طراحی تور علمی و شرکت در آن باید جایگاه اکتشاف و ماجراجویی را مشخص کنیم.
این نویسنده افزود: برای طراحی برنامه گردشگری علمی بخش فرهنگ را مدام پررنگ‌تر می‌کنم تا نقش اجتماعی علم را بیشتر به مخاطبانم نشان دهم. 
او با بیان اینکه در ایران و حتی در جهان گردشگری علمی را به پایین‌ترین طبقه یعنی بازدید از مراکز علمی یا آثار مرتبط با علم تقلیل می‌دهند، ادامه داد: شهر اصفهان و هر شهر دیگری هدف خوبی برای گردشگری علمی است، چون علم در بطن زندگی، اجتماع و فرهنگ وجود دارد و هیچ مکانی نیست که به درد گردشگری علمی نخورد، البته اصفهان در این زمینه مورد توجه‌تر است چون این شهر در برش درخشانی از تاریخ ایستاده و پایتخت حکومتی قوی و در زمان خود پیش‌رو بوده است. تجربه پایتخت بودن موجب تراکم بالایی از حضور مشاهیر در طول تاریخ در اصفهان شده که می‌تواند بهانه گردشگری علمی باشد.
اصفهان می‌تواند به هاب گردشگری علمی تبدیل شود
به گفته نوروزی، طبیعت و اکوسیستم متنوع استان اصفهان و همچنین وجود صنایع بزرگ و مادر دیگر ظرفیت‌های اصفهان برای توسعه گردشگری علمی است و این شهر می‌تواند به هاب منطقه‌ای برای گردشگری علمی تبدیل شود.
این فعال حوزه علم و گردشگری در ادامه با برشمردن ایرادهای تورهای علمی تصریح کرد: برای مثال در تور بازدید از ساعت‌های آفتابی هنوز نمی‌توانیم به یک گردشگر بگوییم ریاضی به چه درد می‌خورد و ساعت آفتابی در اصفهان چه نقشی داشته است. همچنین این تورها دریافت یکنواخت و تصویر یکپارچه‌ای از شهر اصفهان ارائه نمی‌دهد. راهکار این است که طراح تور باید آن چیزی که علم است یعنی فعالیتی اجتماعی، فرهنگی و مرتبط با اقلیم را در تور خود پیاده‌سازی کند.
او طراحی کلان‌روایت را مشکل‌ترین و مهم‌ترین کار طراح تور علمی دانست و اضافه کرد: این کلان‌روایت‌ها سپس باید به خرده‌روایت‌ها شکسته شود تا به تور ساعت آفتابی، تور آب و غیره تبدیل شوند.
نوروزی تأکید کرد گردش علمی کاری جدی است و شامل هر نوع گردشی می‌شود که بهانه آن علم باشد نه اینکه الزاماً موضوع آن علم باشد.
او در پاسخ به اینکه به جز طراحی کلان‌روایت و خرده‌روایت چطور می‌توان گردشگری علمی را برای کودکان و دانش‌آموزان جذاب کرد، گفت: نمی‌توان برای افزایش جذابیت نسخه واحدی پیچید و باید تور را بر اساس محتوا، مخاطب و زمان طراحی کنیم. مهم‌ترین کار این است که در تور علمی رابطه مغز و دست را برقرار کنیم یعنی شرکت‌کنندگان به‌خصوص کودکان و نوجوانان را مجبور نکنیم ثابت بایستند و به توضیحات ما گوش دهند، بلکه باید شرایطی فراهم کنیم تا آنها هم فعالیت داشته باشند و نقش‌ها را به بازدیدکنندگان تور خود بسپاریم که البته الزاماتی هم دارد. 
توضیحات محمدحسین ریاحی اصفهان‌شناس و استاد دانشگاه درباره کارکرد بنای دارالبطیخ برش دیگری از این نشست بود. ریاحی دوران حکومت ملکشاه سلجوقی و صدارت خواجه نظام‌الملک طوسی را یکی از دوران‌های طلایی و باشکوه ایران و اصفهان از نظر آبادانی و شکوفایی اقتصادی دانست.
او دارالبطیخ مدفن ملکشاه سلجوقی، خواجه نظام‌الملک و تعدادی دیگر از شخصیت‌های سلجوقی را یادآور خاطرات متعددی از تاریخ اصفهان و یکی از مهم‌ترین فضاهای تاریخی این شهر دانست که دچار دگرگونی‌های زیاد و امروزه محدود به یک ایوان و حیاط کوچک شده است.
این اصفهان‌شناس تأکید کرد در زمان پادشاهی ملکشاه سلجوقی و صدارت خواجه نظام‌الملک طوسی بزرگ‌ترین قلمرو ایران پس از اسلام شکل گرفت و بناهای فراوانی در اصفهان به همت خواجه نظام‌الملک ایجاد شد و زمانی که خواجه کشته شد سلطنت ملکشاه نیز رو به زوال رفت. دارالبطیخ بخشی از محله کران قدیم، بازاری برای فروش میوه به‌خصوص خربزه و هندوانه بوده است. زمانی در این محله مدرسه ملکشاه و باغی مصفا وجود داشته و زمانی که خواجه نظام‌الملک در سال 485 هجری قمری در غرب ایران کشته شد در این محل به خاک سپرده شده که البته بخش زیادی از این بناها از بین رفته است.
گفتنی است؛ در پایان این نشست که با حضور مصطفی نباتی‌نژاد رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان و مجتبی شاه‌مرادی معاون فرهنگی شهردار و رئیس سازمان فرهنگی اجتماعی ورزشی شهرداری برگزار شد از پژمان نوروزی تقدیر به عمل آمد.

امتیاز :  ۰ |  مجموع :  ۰

برچسب ها

    6.0.9.0
    V6.0.9.0